Obecnie do dyspozycji mamy wiele metod, które sprawdzą się u zabieganych i zapracowanych mam, również karmiących piersią.

Płodność i antykoncepcja po porodzie

Płodność po porodzie jest zależna od indywidualnych uwarunkowań organizmu. Statystycznie cykl owulacyjny szybciej powraca u kobiet, które nie karmią piersią. Okres laktacji to czas obniżonej płodności, jednak należy obalić mit, że laktacja stanowi metodę antykoncepcyjną. Każda młoda mama, która chce świadomie kontrolować kolejne zajście w ciążę, powinna stosować antykoncepcję, zwłaszcza że wiele środków antykoncepcyjnych można zacząć stosować już kilka tygodni po okresie połogu.

Metoda szyta na miarę

Przy wyborze metody antykoncepcyjnej po porodzie warto przeanalizować jej skuteczność, sposób i częstotliwość zastosowania oraz bezpieczeństwo w kontekście zdrowia mamy i dziecka. Współczesne kobiety mogą wybierać spośród metod krótko- i długoterminowych.

Dla mam karmiących:

W tym czasie nie jest wskazane stosowanie dwuskładnikowych pigułek antykoncepcyjnych. Zwolenniczki doustnej antykoncepcji hormonalnej mogą korzystać z jednoskładnikowych minipigułek lub zdać się na partnera i używać prezerwatyw.

Metody krótkoterminowe:

Prezerwatywa – działa w sposób mechaniczny, chroniąc przed kontaktem plemników z dojrzałym jajeczkiem. To metoda, która przy właściwym stosowaniu może być dość skuteczna. Przemawiają za nią powszechna dostępność oraz możliwość doraźnej aplikacji.

Minipigułka – doustny środek hormonalny przeznaczony dla karmiących mam. Zagęszczając śluz, utrudnia plemnikom przedostanie się przez szyjkę macicy, jednocześnie hamując rozwój błony śluzowej macicy, co uniemożliwia zagnieżdżenie się zarodka. Pigułka zmniejsza prawdopodobieństwo owulacji, ale nie wyklucza jej całkowicie. To rozwiązanie dla kobiet zdyscyplinowanych, które będą pamiętały o przyjmowaniu pigułki o stałej porze.

Zabiegane mamy mogą również wybierać spośród długoterminowych rozwiązań antykoncepcyjnych. Te nowoczesne wyróżnia najwyższa skuteczność oraz długi czas działania bez konieczności rutynowej aplikacji (co dzień/co tydzień/co miesiąc). Nowoczesna antykoncepcja długoterminowa nie wpływa na płodność w przyszłości i nie ogranicza też tych par, którym zmieniły się plany życiowe – można, w porozumieniu z lekarzem, zrezygnować z niej wcześniej i rozpocząć starania o dziecko. Do metod długoterminowych zaliczamy: hormonalne systemy wewnątrzmaciczne (w tym nowość – system zakładany na 3 lata), wkładki wewnątrzmaciczne miedziane, implanty podskórne, a także zastrzyki domięśniowe.

Metody długoterminowe:

Wkładka wewnątrzmaciczna uwalniająca hormony (inaczej wewnątrzmaciczny system hormonalny) – umieszczana jest przez lekarza w jamie macicy na 3-5 lat, ma postać niewielkiej (ok. 2-3 cm) wkładki w kształcie litery T, oparta jest na jednym hormonie z grupy progestagenów. System działa miejscowo, a stale uwalniany hormon zapobiega ciąży poprzez zagęszczenie śluzu szyjki macicy, zmniejszenie aktywności plemników oraz ścieńczenie wyściółki macicy. Ponadto nie zawiera estrogenu, więc jego stosowanie nie wiąże się z ryzykiem estrogenozależnych działań niepożądanych (w tym wzrostem zagrożenia zakrzepicą).

Wkładka wewnątrzmaciczna z dodatkiem miedzi – wykonana z elastycznego plastiku i miedzi, działa miejscowo w macicy na podobnej zasadzie jak wkładka hormonalna, jednak tak bardzo nie hamuje rozwoju śluzówki macicy. Zagęszcza również śluz szyjkowy i utrudnia plemnikom drogę do jajowodów. Wkładki miedziane, podobnie jak hormonalne, aplikuje ginekolog. Można je zakładać już w 6 tygodni po porodzie. Wkładki miedziane niosą ze sobą ryzyko nasilenia miesiączek, inaczej niż w przypadku systemów hormonalnych, które wywołują zwykle krótsze i mniej obfite krwawienia miesięczne.

Implant podskórny – rozwiązanie od niedawna dostępne w Polsce. Jest to niewielki, giętki pręcik nasączony hormonem, wszczepiany pod powierzchnię skóry wewnętrznej części ramienia. Hormon uwalnia się do krwiobiegu przez 3 lata, po czym należy udać się na wizytę do ginekologa w celu wyjęcia implantu. Metoda działa poprzez zahamowanie jajeczkowania i zagęszczenie śluzu w szyjce macicy, utrudniając plemnikom przedostanie się do tego narządu.

Hormonalny zastrzyk domięśniowy – środek zawierający progestagen, działa podobnie do tabletek antykoncepcyjnych. Zastrzyk należy powtarzać co 3 miesiące. Jego działanie polega przede wszystkim na zahamowaniu owulacji. Wpływa jednak na gospodarkę hormonalną, co wymusza ograniczenie czasu stosowania.

Dla mam, które (już) nie karmią piersią:

Jeżeli kobieta nie karmi piersią lub gdy laktacja dobiegnie końca, może  powrócić do tej samej metody antykoncepcji, którą stosowała przed ciążą lub poszukać nowego rozwiązania. Wyboru antykoncepcji należy dokonać z ginekologiem na podstawie wywiadu i odpowiednich badań. Szeroki wachlarz rozwiązań antykoncepcyjnych, w tym nowoczesnej antykoncepcji długoterminowej, daje współczesnym mamom możliwość dobrania metody odpowiadającej ich potrzebom, dostosowanej do stanu zdrowia oraz stylu życia.