Czym jest wirus HPV i dlaczego jest niebezpieczny dla ludzi? Jakie choroby może wywoływać zakażenie nim?

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), z punktu widzenia ginekologa jest istotny, ponieważ może wywoływać kłykciny kończyste oraz nowotwory złośliwe szyjki macicy. Ale wirus HPV może również przyczyniać się do powstawania innych nowotworów, takich jak rak pochwy i sromu czy rak prącia, odbytu, rak jamy ustnej i gardła. Obecnie potrafimy zidentyfikować ponad 100 wirusów typu HPV, nie oznacza to jednak, że wszystkie są groźne dla naszego zdrowia. Wyróżniamy wirusy o niskiej onkogenności, średniej oraz te o najwyższej – stwierdzenie obecności któregoś z czterech (16,18, 31, 33) w wyniku badania cytologii genetycznej, jest alarmujące.

Kto może zarazić się wirusem HPV? Czy do zakażenia dochodzi często?

Wirusem HPV może zarazić się każdy człowiek, który jest aktywny seksualnie. Do zakażenia może dojść zarówno u kobiety, jak i u mężczyzny. Szacuje się, że w całym życiu u ponad połowy populacji dochodzi do zakażenia tym wirusem. Na szczęście u większości z nas zakażenie to przebiega bezobjawowo i nie niesie za sobą żadnych niebezpiecznych konsekwencji. Nowotwory związane z HPV stanowią około 4 proc. zachorowań u kobiet.

Nie zawsze jednak stwierdzenie obecności tego wirusa w wyniku badania cytologicznego jest niebezpieczne.

Jak wygląda ścieżka diagnostyczna pacjentki, u której w wyniku badania cytologicznego stwierdzono obecność wysokoonkogennego wirusa brodawczaka ludzkiego?

Po stwierdzeniu nieprawidłowych zmian w badaniu cytologicznym, wielu lekarzy kieruje pacjentki na badanie kolposkopowe. Jest to oczywiście akceptowalne z najnowszymi zaleceniami, ale moim zdaniem wywołuje u kobiety ogromny stres i niepokój związany z podejrzeniem choroby nowotworowej. Innym badaniem, które można wykonywać jest badanie CINtec, które jest dość skomplikowane i długie. Istnieje też znacznie lepsze badanie – DNA HPV, które pozwala na zidentyfikowanie aż 37 typów wirusów HPV. Dopiero kiedy wynik DNA HPV jest niepokojący, kieruję moje pacjentki na badania kolposkopowe. Jeśli jednak badanie DNA HPV jest prawidłowe, zaleca się jedynie wykonanie kontrolnej cytologii za sześć miesięcy.

Jakie leczenie stosujemy u pacjentek, u których wynik badania kolposkopowego jest nieprawidłowy?

Jeśli w badaniu kolposkopowym stwierdzamy obecność zmian zapalnych głęboko naciekających, to kolejnym krokiem jest pobranie wycinków z tych zmian do badania mikroskopowego – na jego podstawie możemy zakwalifikować pacjentkę do leczenia. Jeśli stwierdzamy zmiany przedinwazyjne, w stopniu II czy w stopniu III, to możemy zaproponować pacjentce leczenie w postaci elektrokonizacji lub w wyższych stopniach leczenie operacyjne.

W ostatnich latach bardzo dużo mówi się o konieczności wykonywania szczepień przeciwko zakażeniu wirusem HPV? Czy Pana zdaniem wykonywanie takich szczepień jest uzasadnione?

Szczepienie przeciwko wirusowi HPV jest skuteczną metodą zapobiegania zakażeniom tym wirusem i moim zdaniem jest uzasadnione. Przeprowadzone badania dowodzą, że zastosowanie szczepionek, skutecznie zapobiega rakowi szyjki macicy, ale także innym nowotworom. Na świecie są już kraje, np. Australia, w których szczepienia populacyjne są przeprowadzane zarówno u dziewczynek, jak i u chłopców. Warto także wspomnieć, że bardzo istotne jest szczepienie właśnie chłopców, ponieważ nowotwory związane z HPV dotyczą także mężczyzn. Są to nowotwory narządów płciowych, ale także np. nowotwory gardła, o czym niestety mówi się zbyt rzadko.