W praktyce klinicznej ponad połowa kobiet przynajmniej raz w życiu doświadczy zakażenia dróg płciowych. Fizjologicznie w niewielkiej ilości wydzieliny pochwowej znajdują się miliardy bakterii, których podstawą są pałeczki kwasu mlekowego, utrzymujące na właściwym poziomie pH pochwy. Zaburzenia równowagi biocenozy pochwy mogą prowadzić do rozwoju infekcji wstępujących dróg płciowych.

Do najczęstszych infekcji należą zapalenia pochwy i szyjki macicy, objawiające się świądem, uczuciem pieczenia oraz upławami, czyli nieprawidłową, nadmierną wydzieliną z pochwy. Warto podkreślić, że upławy nie zawsze świadczą o infekcji dolnych dróg płciowych, ale mogą być objawem poważniejszych zakażeń, obejmujących górne piętro narządów płciowych.

Jedną z najczęstszych przyczyn infekcji narządów płciowych u kobiet stanowi grzybica pochwy wywoływana przez drożdżaki (Candida albicans). Warto jednak zaznaczyć, że u 10-20 proc. zdrowych, niebędących w ciąży kobiet, Candida mogą wchodzić w skład prawidłowej flory pochwy. Kobiety z zakażeniami grzybiczymi skarżą się głównie na nasilony świąd oraz charakterystyczne serowate upławy. Możliwe jest także wystąpienia uczucia pieczenia podczas oddawania moczu. Powyższe objawy umożliwiają postawienie trafnego rozpoznania podczas badania ginekologicznego. Do czynników sprzyjających tym infekcjom należą: ciąża, antybiotykoterapia, otyłość, steroidoterapia i leczenie immunosupresyjne. Nawracające infekcje grzybicze mogą stanowić jeden z pierwszych objawów zaburzeń metabolicznych takich jak cukrzyca. W profilaktyce tych zakażeń podstawowe znaczenie, oprócz możliwych do eliminacji czynników ryzyka, znajdują zastosowanie probiotyki, zawierające pałeczki kwasu mlekowego, podawane drogą dopochwową bądź doustną. O takim postępowaniu należy pamiętać zarówno w trakcie jak i po zakończeniu leczenia antybiotykiem, szczególnie w grupie kobiet z nawracającymi infekcjami grzybiczymi.

Do innych, często występujących infekcji dróg płciowych, należą niespecyficzne bakteryjne zakażenia pochwy zwane waginozą bakteryjną. Rozpoznanie to stawia się po wcześniejszym wykluczeniu innych przyczyn infekcji. Waginoza bakteryjna wynika z zaburzeń biocenozy pochwy związanych z ilościowym zmniejszeniem pałeczek kwasu mlekowego, z czym wiąże się wzrost poziomu pH pochwy i zwiększenie patogennych bakterii głównie beztlenowych. Pomimo istniejących zmian, ponad połowa pacjentek może nie odczuwać żadnych dolegliwości. Objawowa waginoza bakteryjna charakteryzuje się występowaniem obfitej, jednolitej wydzieliny z pochwy o nieprzyjemnym (“rybim”) zapachu, nasilającym się po współżyciu płciowym bądź w trakcie miesiączki. Postępowanie zarówno w waginozie bakteryjnej jak i zakażeniach grzybiczych wymaga wdrożenia leczenia pacjentki i nie wymaga terapii u obojga partnerów.          

Wśród infekcji dróg płciowych należy zawsze pamiętać o szerokiej gamie chorób przenoszonych drogą płciową. Część z nich to infekcje, posiadające charakterystyczne objawy tj. opryszczka płciowa, kłykciny kończyste, kiła wczesna, niektóre zaś wymagają dodatkowej diagnostyki jak oznaczenie wymazów z pochwy i/lub kanału szyjki macicy (m.in. rzęsistkowica, rzeżączka, chlamydiozy, mykoplazmozy). Postawienie trafnego rozpoznania i włączenie odpowiedniego leczenia często zależy od pacjentki i szybkiego zgłoszenia się do lekarza specjalisty.


Dr n. med. Monika Szpotanska-Sikorska

Specjalista położnictwa i ginekologii,

Starszy Asystent I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego