Home » Ciąża i dziecko » Bankowanie krwi pępowinowej – co warto wiedzieć?
Ciąża i dziecko

Bankowanie krwi pępowinowej – co warto wiedzieć?

Prof. dr hab. n. med. Katarzyna Drabko

Kierownik Kliniki Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej Uniwesytetu Medycznego w Lublinie

W czerwcu tego roku Polskie Towarzystwo Onkologii i Hematologii Dziecięcej wydało rekomendację dotyczącą bankowania krwi pępowinowej. Co zatem warto wiedzieć na ten temat?


Komórki macierzyste – czym są i jakie mamy ich źródła?

Komórki macierzyste to nie tylko jedna komórka „matka”, ale wiele pokoleń komórek, które są w stanie wytworzyć każdą inną tkankę w naszym organizmie. Gdy się rodzimy, jesteśmy wyposażeni w pierwsze pokolenie komórek macierzystych tworzących nasze narządy. Ich następne pokolenia, w dorosłym życiu, są zdolne do regeneracji konkretnych narządów i tkanek.

Do celów terapeutycznych wykorzystywane są przede wszystkim krwiotwórcze komórki macierzyste – pobierane ze szpiku lub z krwi obwodowej. Ich źródłem jest także krew pępowinowa gromadząca się w łożysku i sznurze pępowinowym. Komórki macierzyste z krwi pępowinowej są unikalne, ponieważ pochodzą z tkanki płodowej, dzięki czemu są niezwykle dynamiczne i mają dużo większą zdolność do regeneracji.

Jakie choroby można wyleczyć komórkami macierzystymi?

Najczęściej są to choroby nowotworowe szpiku (białaczki) lub układu chłonnego (chłoniaki). Choroby te mają wskazania do zabiegu zwanego przeszczepianiem komórek krwiotwórczych, dawniej nazywanym przeszczepem szpiku. Komórkami krwiotwórczymi można również leczyć rzadsze schorzenia – wrodzone błędy odporności, niektóre wrodzone zaburzenia metaboliczne oraz ciężkie wrodzone lub nabyte choroby szpiku, takie jak np. aplazja szpiku.

W leczeniu jakich chorób wykorzystywane są krwiotwórcze komórki macierzyste z krwi pępowinowej?

Komórki macierzyste z krwi pępowinowej wykorzystuje się w leczeniu chorób hematoonkologicznych i metabolicznych. Z reguły nie ma różnicy czy przy przeszczepieniu komórek krwiotwórczych wykorzystamy komórki ze szpiku, krwi obwodowej czy też pępowinowej. Niemniej nie są to źródła tożsame i w niektórych chorobach jedno z nich może mieć przewagę. Komórki macierzyste z krwi pępowinowej mogą dawać lepsze efekty terapeutyczne m.in. w białaczce szpikowej lub też przy wrodzonej chorobie metabolicznej, tzw. mukopolisacharydozie I typu.

Perspektywy wykorzystania autologicznej, czyli własnej krwi pępowinowej wynikają z dynamicznego rozwoju terapii komórkowych. Obecnie trwają prace nad wykorzystywaniem komórek krwiotwórczych z krwi pępowinowej nie tylko w terapii niektórych nowotworów, ale również np. chorób autoimmunologicznych, gdzie wykorzystuje się własne, immunologiczne mechanizmy obronne.

Czy leczenie krwiotwórczymi komórkami macierzystymi z krwi pępowinowej jest możliwe w Polsce?

Tak i jest refundowane przez NFZ. Sam przebieg przeszczepienia nie różni się istotnie od tego z wykorzystaniem komórek macierzystych ze szpiku. Jak dotąd w naszym kraju u dzieci wykonano ponad 30 przeszczepień komórek krwiotwórczych z krwi pępowinowej we wszystkich specjalistycznych ośrodkach pediatrycznych. Myślę, że najlepszym rozwiązaniem byłoby utworzenie publicznych banków krwi pępowinowej, by każdy potencjalny biorca mógł z niej skorzystać. Przykładowo w Azji – w Korei i Japonii – prowadzi się tego typu banki, co bezpośrednio przekłada się na znacznie większą liczbę zabiegów.

Jaki wpływ na postrzeganie bankowania krwi pępowinowej i na jej rozwój w medycynie ma rekomendacja PTOiHD z 2023 roku?

Będąc pediatrą i reprezentując Ośrodek Transplantacji Komórek Krwiotwórczych dla Dzieci spotykam się w swojej praktyce z pacjentami wymagającymi transplantacji z powodu chorób wrodzonych. W tym przypadku możliwość zastosowania komórek krwiotwórczych z krwi pępowinowej byłaby szczególnie cenna, a uzyskiwanie materiału z tego źródła mogłoby być niezwykle pomocne.

Next article