Home » Zdrowa w każdym wieku » Przyszły rodzic z SM – jak planować życie po diagnozie?
zdrowa w każdym wieku

Przyszły rodzic z SM – jak planować życie po diagnozie?

SM
SM

Prof. dr hab. n. med. Alina Kułakowska

Zastępca Kierownika Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Neurologicznego

Stwardnienie rozsiane to choroba diagnozowana najczęściej u ludzi młodych – w tzw. wieku produkcyjnym, 2-3 razy częściej chorują kobiety niż mężczyźni.

Szacunkowa liczba chorych na SM w Polsce wynosi ok. 45 tys. osób. Kilka specyficznych wyzwań wynika z faktu, że młode kobiety, u których zdiagnozowano SM często muszą jednocześnie podejmować decyzje związane z leczeniem i planowaniem rodziny. Kwestie te związane są z płodnością, wpływem ciąży na przebieg choroby, wyborem momentu zajścia w ciążę oraz optymalnym sposobem leczenia choroby. Chociaż SM sam w sobie nie wpływa niekorzystnie na płodność, ciążę lub poród, ciążę należy starannie planować. Wymaga to interdyscyplinarnej współpracy neurologa, ginekologa i psychologa.

SM to choroba najczęściej diagnozowana w młodym wieku (ok. 30. r.ż.) – jaki jest jej szczegółowy profil epidemiologiczny?

Choroba rozpoznawana jest u młodych osób, najczęściej w wieku od 20 do 40 lat. Na SM znacznie częściej chorują kobiety – ok. 2-3 razy częściej niż mężczyźni. Wiele pacjentek w momencie postawienia diagnozy jest w wieku rozrodczym. Część z nich ma już potomstwo, a część jeszcze nie. Posiadanie dzieci jest niezwykle ważne w życiu każdego człowieka, także pacjentów chorujących na stwardnienie rozsiane.

Diagnoza w wieku, w którym zaczynamy snuć plany związane z rodzicielstwem rodzi nie tylko niepokój, ale również wiele pytań: czy powinnam/powinienem planować rodzinę? Czy powinniśmy stosować antykoncepcję? Czy SM wpływa na płodność i czy jest to choroba dziedziczna? Jak brzmią odpowiedzi na te kluczowe z perspektywy osoby zdiagnozowanej pytania?

Pacjentki chore na SM mają różne obawy związane z planowaniem macierzyństwa. Jako specjaliści wiemy już, że na ogół nie należy odradzać chorym na SM posiadania potomstwa. Ryzyko odziedziczenia tej choroby jest niewielkie. Przyczyna choroby nie jest do końca poznana. Zdiagnozowanie SM w rodzinie może zwiększyć nieco szanse na wystąpienie tej choroby u dzieci, jednak są to tak sporadyczne przypadki, że lekarze nie zniechęcają pacjentek do planowania macierzyństwa. Także sam fakt urodzenia dziecka nie zmienia naturalnego przebiegu choroby. Najczęściej podczas ciąży choroba ma łagodniejszy przebieg – zmniejsza się liczba rzutów, a pacjentki czują się dobrze. W okresie połogu może dojść do pogorszenia, jednak nie zawsze i nie tak często, by odradzać chorym zajście w ciążę.

Antykoncepcję należy stosować w przypadku przyjmowania niektórych leków modyfikujących przebieg choroby. Jeśli pacjentka zasygnalizuje chęć posiadania potomstwa, można je zmienić na terapie niewymagające stosowania antykoncepcji. Sama choroba nie wpływa istotnie na płodność. Czas zachodzenia w ciążę u pacjentek z SM jest podobny do tego w przypadku reszty populacji.

Jak odpowiedzialnie, pod okiem specjalisty podejść do kwestii planowania rodziny? Jak połączyć świadome planowanie z leczeniem?

W przypadku SM ciąża powinna być zaplanowana, ponieważ choroba wiąże się z koniecznością przyjmowania rekomendowanych leków. Nie zalecamy zajścia w ciążę pacjentkom z aktywną chorobą. Aktywna choroba to liczne rzuty, postęp niepełnosprawności, nowe zmiany w rezonansie magnetycznym. Dopiero gdy choroba zostanie „wyciszona” za pomocą odpowiednich leków można myśleć o macierzyństwie.

Aktualnie dysponujemy kilkoma lekami modyfikującymi przebieg choroby, o których wiemy, że nie wpływają niekorzystnie na przebieg ciąży i rozwój płodu. W trakcie ich stosowania nie jest wymagana antykoncepcja i pacjentka w trakcie leczenia może starać się zajść w ciążę. W ciąży leki są zazwyczaj odstawiane. Natomiast jeżeli dojdzie do aktywacji choroby, niektóre leki można przyjmować także będąc w ciąży.

Dysponujemy również tzw. terapiami rekonstytucyjnymi – są to preparaty, które podawane przez krótki czas powodują długotrwałe zmiany w układzie immunologicznym, dzięki czemu ich efekt terapeutyczny utrzymuje się długo po zaprzestaniu przyjmowania leku. Antykoncepcję stosuje się wyłącznie podczas przyjmowania terapii rekonstytucyjnej i zazwyczaj przez kilka miesięcy od ostatniej dawki, a później pacjentka, chroniona przed rzutami i stabilna klinicznie, może starać się o dziecko.

Jaka jest korelacja pomiędzy SM a przebiegiem ciąży oraz samą ciążą i przebiegiem SM?

SM nie wpływa negatywnie na funkcje rozrodcze pacjentek. Zarówno ciąża nie zmienia naturalnego przebiegu choroby, jak i sama choroba nie determinuje rozwoju ciąży i płodu.

Jak organizm młodej kobiety z SM „zachowuje się” w okresie połogu i karmienia piersią?

Po porodzie może, ale nie musi dojść do aktywacji choroby, dlatego staramy się, by pacjentka w trakcie połogu i karmienia piersią powróciła do leczenia. Mamy leki, które mogą być stosowane u kobiet karmiących piersią. Rozwiązaniem mogą być także wspomniane długodziałające leki powodujące rekonstytucję immunologiczną. Co ciekawe, u pacjentek chorych na SM karmiących piersią zauważa się mniejszą liczbę rzutów niż u tych, które nie karmią.

Osoba chora powinna znajdować się pod opieką wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów. Jakie są zalecenia i rekomendacje dla pacjenta z SM, by mógł on jak najdłużej cieszyć się życiem w sprawności i jak najwyższym możliwym komforcie?

Podstawą jest szybkie włączenie odpowiednio dobranego leczenia. Dysponujemy dużą pulą leków modyfikujących przebieg choroby, dzięki którym możemy łagodzić jej przebieg. Bardzo ważne jest też prowadzenie zdrowego stylu życia – zaleca się m.in. umiarkowaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania się i prawidłową higienę snu.

Next article