Szacowany czas czytania: 3 minuty
Endometrioza to przewlekła choroba o złożonym przebiegu i niejednoznacznym obrazie klinicznym. Choć kojarzona jest głównie z bolesnymi miesiączkami, jej konsekwencje wykraczają poza cykl menstruacyjny i mogą wpływać na płodność, aktywność zawodową oraz relacje społeczne. Dzięki rozwojowi nowoczesnych metod pacjentki mają dziś większe szanse na szybsze rozpoznanie i skuteczniejsze leczenie.
Prof. dr hab. n. med. Rafał Stojko
Prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, specjalista ginekologii onkologicznej, członek Advisory Board ESGE
Czym jest endometrioza i dlaczego jej rozpoznanie wciąż bywa trudne?
Endometrioza to przewlekła choroba zapalna, w której tkanka przypominająca błonę śluzową macicy występuje poza jej jamą. Ogniska mogą znajdować się w mięśniu macicy (adenomioza), na jajnikach, jajowodach, jelitach, pęcherzu czy otrzewnej, rzadziej w innych narządach. Tkanka ta reaguje na cykl miesiączkowy, narasta i krwawi, wywołując stan zapalny oraz powstawanie zrostów, co powoduje ból i zaburzenia funkcji narządów. Przebieg choroby jest bardzo zróżnicowany, a nasileniu objawów nie zawsze odpowiada stopień zmian. Symptomy bywają mylone z zespołem jelita drażliwego, zapaleniem pęcherza czy innymi chorobami miednicy, co znacząco opóźnia rozpoznanie. Jeszcze do niedawna złotym standardem diagnostycznym była laparoskopia,
dziś coraz większe znaczenie mają specjalistyczne badania USG i rezonans magnetyczny, a rosnąca świadomość pacjentek pozwala na szybsze zgłoszenie się do lekarza.
Jakie objawy powinny skłonić kobiety do konsultacji lekarskiej?
Do lekarza należy zgłosić się, gdy miesiączki są bardzo bolesne, wymagają regularnego przyjmowania leków przeciwbólowych i mimo to utrudniają codzienne funkcjonowanie. Niepokojące są także: ból lub krwawienie podczas oddawania moczu lub stolca, nawracające wzdęcia i zaparcia bez uchwytnej przyczyny, bolesne stosunki oraz trudności z zajściem w ciążę. W diagnostyce niepłodności endometrioza powinna być zawsze brana pod uwagę.
W jaki sposób endometrioza wpływa na płodność i codzienne funkcjonowanie pacjentek?
Endometrioza może obniżać płodność na kilka sposobów. Zrosty i zwłóknienia zniekształcają narządy miednicy, prowadząc np. do niedrożności jajowodów. Torbiele endometrialne w jajnikach uszkadzają zdrową tkankę i zmniejszają rezerwę jajnikową. Przewlekły stan zapalny pogarsza jakość komórek jajowych i może utrudniać implantację zarodka. Ból podczas współżycia bywa przyczyną unikania kontaktów seksualnych. Choroba wyraźnie obniża komfort życia. Przewlekły ból prowadzi do absencji w pracy lub szkole, ograniczenia aktywności społecznej i spadku jakości codziennego funkcjonowania.
Długotrwałe dolegliwości oraz problemy z płodnością sprzyjają obniżeniu nastroju i stanom lękowym.
Jakie są dziś najskuteczniejsze metody leczenia i wsparcia kobiet z endometriozą?
Podstawą leczenia jest terapia hormonalna, która spowalnia rozwój choroby i łagodzi objawy. Stosuje się antykoncepcję hormonalną, preparaty z dienogestem, preparat z antagonistą receptora GnRH w połączeniu z estradiolem i octanem noretysteronu oraz wkładkę wewnątrzmaciczną z lewonorgestrelem. Istotne jest także leczenie przeciwbólowe, zwłaszcza niesteroidowe leki przeciwzapalne. Uzupełnieniem terapii może być fizjoterapia uroginekologiczna, odpowiednia dieta, aktywność fizyczna oraz wsparcie psychologiczne. W przypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego rozważa się leczenie operacyjne w wyspecjalizowanym ośrodku. Dodatkowe wsparcie pacjentki mogą znaleźć w grupach zrzeszających kobiety chorujące na endometriozę, takich jak fundacja Pokonać endometriozę czy Endopolki.
